ระบบผู้ทำบัญชี (e-Accountant) เข้าสู่ระบบ เช็กสถานะ และแจ้งชั่วโมง CPD กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (อัปเดต 2569)

ระบบงานผู้ทำบัญชี (e-Accountant) คืออะไร ใครต้องใช้

ระบบงานผู้ทำบัญชีเป็นระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าที่ผู้ทำบัญชีต้องใช้ตลอดอายุการเป็นผู้ทำบัญชี ไม่ใช่แค่ตอนสมัครครั้งแรก

ระบบงานผู้ทำบัญชี หรือ e-Accountant เป็นระบบที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าใช้เก็บข้อมูลผู้ทำบัญชีตามพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 และใช้บังคับเงื่อนไขตามประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ถ้าเปิดเว็บแล้วเห็นโลโก้เขียนว่า e-Accountant Plus ไม่ต้องสงสัยว่าเข้าผิดที่ นั่นคือระบบเวอร์ชันใหม่ ส่วนชื่อทางการที่ใช้ทั้งในเว็บและในประกาศคือ ระบบงานผู้ทำบัญชี (e-Accountant)

เรื่องที่ต้องทำผ่านระบบนี้มี 5 เรื่องหลัก

• แจ้งเป็นผู้ทำบัญชี และตรวจหนังสือรับแจ้งเป็นผู้ทำบัญชี
• แจ้งรับทำบัญชี และแจ้งยกเลิกทำบัญชี ให้แก่ธุรกิจแต่ละราย
• ยืนยันการทำบัญชีให้ธุรกิจ ก่อนธุรกิจนำส่งงบการเงิน
• แจ้งชั่วโมงพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชี (CPD)
• แจ้งเปลี่ยนแปลงข้อมูล แจ้งยกเลิก หรือขอกลับมาเป็นผู้ทำบัญชี

ควรแยกให้ออกก่อนว่า ระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้ากับระบบของสภาวิชาชีพบัญชีเป็นคนละระบบกัน สภาวิชาชีพบัญชีดูแลเรื่องสมาชิกและใบอนุญาต ส่วนกรมพัฒนาธุรกิจการค้าดูแลสถานะผู้ทำบัญชีตามกฎหมายการบัญชี สองฝั่งนี้เชื่อมกันตรงที่ถ้าขาดต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี สถานะผู้ทำบัญชีฝั่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าก็จะมีปัญหาตามไปด้วย

เข้าสู่ระบบ e-Accountant อย่างไร ถ้าเข้าไม่ได้ต้องทำอย่างไร

ให้เข้าที่ e-accountant.dbd.go.th แล้วเลือกได้ 2 ทาง คือใส่เลขผู้ทำบัญชีหรือชื่อผู้ใช้งานกับรหัสผ่าน หรือเข้าด้วย ThaID

ที่อยู่เว็บที่ถูกต้องคือ e-accountant.dbd.go.th ซึ่งมีขีดกลางระหว่าง e กับ accountant แล้วกดปุ่มเข้าสู่ระบบ/ลงทะเบียนตรงมุมขวาบน ใครที่เก็บลิงก์เก่าไว้ในบุ๊กมาร์กหรือกดตามลิงก์ในบทความเก่าอาจเจอหน้าว่างเปล่า เพราะระบบย้ายมาเป็นเวอร์ชันใหม่แล้ว

หน้าเข้าสู่ระบบจะมี 2 ช่อง คือ เลขผู้ทำบัญชี หรือชื่อผู้ใช้งาน กับ รหัสผ่าน และมีทางเลือกเข้าสู่ระบบด้วย Digital ID คือปุ่มเข้าสู่ระบบด้วย ThaID ซึ่งจะขึ้นคิวอาร์โค้ดให้สแกนด้วยแอป ThaID ภายในเวลาที่นับถอยหลังให้ ทางนี้เหมาะกับคนที่จำรหัสผ่านไม่ได้ เพราะยืนยันตัวตนผ่านแอปที่ผูกกับบัตรประชาชนอยู่แล้ว

ก่อนเข้าถึงหน้าใช้งานจริง ระบบจะขึ้นกล่องข้อตกลงให้กดยอมรับ ใจความสำคัญคือการนำเข้าข้อมูลหรือนำส่งหลักฐานผ่านระบบนี้ ถือว่าผู้ทำบัญชีเป็นผู้ลงลายมือชื่อและรับรองความถูกต้องของข้อมูลที่นำเข้า หากปรากฏว่าแจ้งข้อมูลเป็นเท็จ กรมพัฒนาธุรกิจการค้าจะตัดหรือเพิกถอนสิทธิการเข้าข้อมูล และอาจมีความผิดฐานแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 137 รวมถึงความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พูดง่าย ๆ คือทุกอย่างที่กรอกในระบบนี้มีน้ำหนักเท่ากับการเซ็นชื่อรับรอง

ถ้าเข้าระบบไม่ได้ ต้องทำอย่างไร

• ลืมรหัสผ่าน กดลิงก์ "ลืมรหัสผ่าน" ใต้ช่องรหัสผ่านเพื่อตั้งรหัสใหม่ตามขั้นตอนของระบบ
• ยังไม่เคยมีบัญชีผู้ใช้งาน กด "ไม่มีบัญชี? ลงทะเบียน" เพื่อขอชื่อผู้ใช้งานก่อน โดยต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีก่อนจึงจะใช้งานระบบได้
• เคยใช้ระบบเดิมแต่เข้าไม่ได้ ในหน้า "คู่มือการใช้งาน" ของเว็บมีหัวข้อแยกไว้ให้ชื่อ "การเข้าสู่ระบบครั้งแรกสำหรับผู้ใช้งานเก่า" เปิดหัวข้อนั้นดูก่อนโทรถามครับ ประหยัดเวลากว่ามาก
• เข้าไม่ได้จริง ๆ ติดต่อผู้ดูแลระบบตามที่ระบุไว้ท้ายเว็บ คือกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ชั้น 13 โทร 02 547 4395 หรือสายด่วน 1570

เช็กสถานะผู้ทำบัญชีของตัวเอง แบบไม่ต้องล็อกอิน

หน้าแรกของระบบมีเมนู "ตรวจสอบสถานะผู้ทำบัญชี" กรอกชื่อกับนามสกุลก็ดูได้เลย

ถ้ายังเข้าระบบไม่ได้ หรือแค่อยากรู้ว่าสถานะตัวเองปกติไหม ให้ใช้เมนู "ตรวจสอบสถานะผู้ทำบัญชี" บนหน้าแรก กรอกชื่อและนามสกุลแล้วกดค้นหา ไม่ต้องล็อกอิน ใช้เวลาไม่ถึงนาที และการตรวจทำอยู่บนเว็บของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเองทั้งหมด ไม่ได้เด้งออกไปเว็บอื่น ต่างจากเมนูแจ้งชั่วโมง CPD ที่จะพาข้ามไปเว็บสภาวิชาชีพบัญชี

นี่คือขั้นตอนที่ผมแนะนำให้ทำเป็นอันดับแรกทุกครั้งที่สงสัยว่ามีอะไรผิดปกติ เพราะถ้าสถานะขึ้นว่าขาดคุณสมบัติ เช่น "ขาดต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี" การไปนั่งไล่แก้เรื่องชั่วโมง CPD ก่อนก็ไม่ช่วยอะไร ต้องกลับไปแก้ที่ต้นเหตุคือสถานะสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีก่อน

ผลลัพธ์จะขึ้นเป็นการ์ด ผลการตรวจสอบ พร้อมเครื่องหมายถูกสีเขียว ระบุสถานะผู้ทำบัญชีกับชื่อ-นามสกุล สถานะที่ปกติคือ คงอยู่ ส่วนสถานะที่ต้องรีบจัดการคือแบบที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเคยประชาสัมพันธ์เตือนไว้ คือ ขาดต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี ซึ่งมีผลถึงคุณสมบัติการเป็นผู้ทำบัญชีโดยตรง

หน้าแรกยังมีเมนู "ค้นหาผู้ทำบัญชีของนิติบุคคล" ให้ด้วย และใช้ได้โดยไม่ต้องล็อกอินเหมือนกัน ค้นได้ 3 ทาง คือเลขทะเบียนนิติบุคคลหรือเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร ชื่อนิติบุคคลหรือชื่อกิจการ และเลือกปีงบการเงินที่ยืนยันทำบัญชี ผลลัพธ์บอกชื่อผู้ทำบัญชี วันที่แจ้งรับทำบัญชี รอบปีบัญชี ปีงบการเงินที่ยืนยันทำบัญชี และวันที่ยืนยันทำบัญชี โดยระบบแสดงผู้ทำบัญชีที่แจ้งรับทำบัญชีไว้ทั้งหมด และข้อมูลการยืนยันทำบัญชีย้อนหลัง 5 ปี

เมนูนี้มีประโยชน์สองทาง เจ้าของธุรกิจใช้ตรวจว่าชื่อผู้ทำบัญชีที่ผูกกับกิจการตรงกับความจริงหรือไม่ ส่วนผู้ทำบัญชีใช้ตรวจย้อนกลับว่าลูกค้าที่รับงานอยู่ปรากฏชื่อเราครบทุกรายหรือเปล่า ซึ่งสำคัญเพราะการแจ้งรับทำบัญชีมีกรอบ 30 วันนับแต่วันที่รับทำบัญชี

เช็กชั่วโมง CPD ของตัวเองว่าเก็บครบหรือยัง

สามารถเปิดตารางสรุปชั่วโมงในระบบ ซึ่งคำนวณให้เสร็จว่าคุณยังขาดอีกกี่ชั่วโมง และขาดด้านไหน

ผู้ทำบัญชีต้องเก็บชั่วโมง CPD ไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน โดยต้องมีเนื้อหาด้านการบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และเนื้อหาด้านจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง เวลาเช็กจึงต้องดู 2 ชั้นเสมอ คือยอดรวมครบ 12 ชั่วโมงหรือยัง และสัดส่วนแต่ละด้านครบหรือไม่

ข้อดีคือ ระบบทำ 2 ชั้นนี้ให้แล้ว หน้าจะชื่อว่า แจ้งพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง (ผู้ทำบัญชี) เลือกปีที่ต้องการดูได้จากช่องปีมุมบนซ้าย มุมบนขวามีป้ายสถานะบอกทันทีว่าปีนั้นยื่นครบหรือยัง เช่น ยื่นชั่วโมงยังไม่ครบ

ใต้ลงมาเป็นแถบเงื่อนไข 3 ช่อง บอกว่าปีนี้ต้องยื่นกี่ชั่วโมง ต้องเป็นด้านบัญชีอย่างน้อยกี่ชั่วโมง และด้านจรรยาบรรณอย่างน้อยกี่ชั่วโมง ซึ่งของผู้ทำบัญชีคือ 12, 6 และ 1 ตามลำดับ ถัดมาเป็นตารางแยกชั่วโมงเป็น 3 ด้านคือ การบัญชี จรรยาบรรณ และอื่น ๆ ไล่รายหลักสูตรพร้อมรหัสหลักสูตร สถานะ และวันที่ดำเนินการ แล้วปิดท้ายด้วย 3 บรรทัดสรุป คือรวมชั่วโมงที่ยื่นทั้งหมด สรุปผลการยื่นชั่วโมงที่อนุมัติ และบรรทัดสีแดง จำนวนชั่วโมงที่ต้องยื่นเพิ่ม

บรรทัดสีแดงนี่แหละที่ควรดูก่อนอย่างอื่น เพราะบอกได้ทันทีว่ายังต้องยื่นเพิ่มด้านใดอีกกี่ชั่วโมง

ตัวอย่างเช่น ยื่นไปแล้ว 13 ชั่วโมง เกิน 12 ชั่วโมงที่กฎหมายกำหนดด้วยซ้ำ แต่ระบบยังขึ้นแดงว่าต้องยื่นเพิ่มด้านการบัญชีอีก 6 ชั่วโมง เพราะชั่วโมงที่ยื่นไปเป็นด้านอื่น ๆ กับจรรยาบรรณ ส่วน 6 ชั่วโมงด้านการบัญชีเป็นขั้นต่ำที่เอาด้านอื่นมาทดแทนไม่ได้ ใครดูแต่ยอดรวมจะเข้าใจผิดได้

เรื่องชั่วโมงจรรยาบรรณอ่านเพิ่มได้ที่ จรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี หลักการพื้นฐาน 6 ข้อ

ผู้ทำบัญชีที่แจ้งเป็นผู้ทำบัญชีปีแรก มีข้อผ่อนผันอยู่ข้อหนึ่ง คือถ้ากรมรับแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีระหว่างวันที่ 1 ตุลาคมถึง 31 ธันวาคม ซึ่งเหลือเวลาไม่ถึง 3 เดือนจนสิ้นปีปฏิทิน ปีนั้นยังไม่ต้องเก็บ CPD ให้เริ่มเก็บในปีถัดไปได้

แจ้งชั่วโมง CPD ผ่านระบบ ทำอย่างไร

ให้เข้าเมนู แจ้งพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง (CPD) แล้วกรอกรหัสหลักสูตรอย่างเดียว ไม่ต้องกรอกจำนวนชั่วโมงหรือวันที่เอง

สิ่งที่ควรรู้ คือ เมนูนี้ในระบบงานผู้ทำบัญชีเป็นทางเชื่อมไปยังหน้าแจ้งชั่วโมงของสภาวิชาชีพบัญชี กดแล้วระบบจะพาข้ามไปให้เอง แปลว่าไม่ว่าจะเริ่มจากฝั่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือเข้าเว็บสภาฯ ตรง ๆ ปลายทางก็คือที่เดียวกัน จึงไม่ต้องแจ้งซ้ำสองที่ และไม่ต้องกังวลว่าแจ้งฝั่งหนึ่งแล้วอีกฝั่งจะไม่เห็น

ขั้นตอนมี 5 ขั้น

1. ล็อกอินเข้าระบบงานผู้ทำบัญชี
2. เข้าได้ 2 ทาง คือแถบเมนูซ้าย หัวข้อ ระบบงาน เลือก แจ้งพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง (CPD) หรือกดการ์ด การพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชี (CPD) บนหน้าหลักหลังล็อกอิน ทั้งสองทางพาไปที่เดียวกัน
3. ที่แท็บ แจ้งชั่วโมง CPD ผู้ทำบัญชี กรอกรหัสหลักสูตรลงช่อง โดยใช้รหัสตามที่พิมพ์บนหนังสือรับรองที่ผู้จัดอบรมออกให้
4. กดปุ่ม ค้นหา แล้วตรวจว่าชื่อหลักสูตรและจำนวนชั่วโมงที่ระบบดึงมาตรงกับที่อบรมจริง
5. กดปุ่ม เพิ่ม ระบบจะบันทึกให้อัตโนมัติ แล้วรายการจะไปโผล่ในตารางสรุป

ระบบจะดึงชั่วโมงจากรหัสหลักสูตร ไม่ได้ให้พิมพ์เอง รหัสหลักสูตรบนหนังสือรับรองจึงเป็นของสำคัญที่สุดที่ต้องได้จากผู้จัดอบรม ถ้าหลักสูตรไหนไม่มีรหัส แปลว่าแจ้งชั่วโมงเข้าระบบไม่ได้ตั้งแต่ต้น

สามเรื่องที่ต้องจำ

• แจ้งได้ทันทีหลังอบรมเสร็จ ไม่ต้องรอปลายปี และไม่ควรรอ เพราะถ้ารหัสผิดหรือชั่วโมงไม่ตรงจะได้แก้ทัน
• แจ้งครั้งเดียวพอ เพราะทั้งสองช่องทางไปจบที่ระบบเดียวกัน
• แจ้งแล้วต้องกลับมาดูสถานะ ให้ขึ้นเป็น อนุมัติ ในตารางสรุป เพราะการกดส่งยังไม่ใช่การอนุมัติ

การนับชั่วโมงต้องตรงกันสองฝั่ง คือ สถาบันที่จัดอบรมแจ้งรายชื่อผู้ผ่านการอบรมของตัวเอง และผู้ทำบัญชีแจ้งชั่วโมงของตัวเอง ถ้าฝั่งใดฝั่งหนึ่งยังไม่เรียบร้อย สถานะก็จะยังไม่เป็นอนุมัติ

อีกเรื่องที่ควรรู้ไว้ ก่อนเข้าระบบงานผู้ทำบัญชีจะมีกล่องข้อตกลงขึ้นมาให้กดยอมรับ ใจความคือการนำเข้าข้อมูลหรือนำส่งหลักฐานผ่านระบบนี้ ถือว่าผู้ทำบัญชีเป็นผู้ลงลายมือชื่อและรับรองความถูกต้องของข้อมูลที่นำเข้า หากปรากฏว่าแจ้งข้อมูลเป็นเท็จ กรมพัฒนาธุรกิจการค้าจะตัดหรือเพิกถอนสิทธิการเข้าข้อมูล และอาจมีความผิดฐานแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 137 รวมถึงความผิดตามพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ พูดง่าย ๆ คือการกดแจ้งชั่วโมงมีน้ำหนักเท่ากับการเซ็นชื่อรับรอง ไม่ใช่การกรอกฟอร์มเล่น ๆ

กำหนดเวลาใหม่คือ 31 ธันวาคม ไม่ใช่ 30 มกราคมแล้ว

ชั่วโมงที่อบรมตั้งแต่ปี 2569 ต้องแจ้งไม่เกินวันที่ 31 ธันวาคมของปีที่อบรม
ส่วนกำหนดที่ให้แจ้งได้ถึง 30 มกราคมของปีถัดไป เป็นกติกาของประกาศฉบับเดิมที่ถูกยกเลิกไปแล้วตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569

ตามประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งรายละเอียดการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องหลังทำกิจกรรมเสร็จสิ้น และต้องไม่เกินวันสิ้นปีปฏิทินที่พัฒนาความรู้ต่อเนื่อง คือไม่เกินวันที่ 31 ธันวาคมของทุกปี

นั่นคือ ไม่มีช่วงผ่อนผันต้นปีถัดไปอีกแล้ว เก็บปีไหนต้องแจ้งจบภายในปีนั้น และเพราะแจ้งได้ตั้งแต่อบรมแต่ละหลักสูตรเสร็จ วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือแจ้งทันทีหลังอบรมแต่ละหลักสูตร ไม่รอรวบแจ้งปลายปี

ถ้าชั่วโมง CPD ไม่ครบ จะเกิดอะไรขึ้น

ถ้าชั่วโมงไม่ครบ ไม่ได้ทำให้ขาดคุณสมบัติผู้ทำบัญชี แต่มีโทษปรับเป็นพินัย และต้องอบรมชดเชย

ประกาศฉบับนี้แยกสองคำออกจากกันชัดเจน คือ "คุณสมบัติ" กับ "เงื่อนไข" ชั่วโมง CPD ไม่ใช่คุณสมบัติของผู้ทำบัญชี แต่เป็นเงื่อนไขที่ต้องปฏิบัติหลังเป็นผู้ทำบัญชีแล้ว ดังนั้นชั่วโมงไม่ครบจึงไม่ได้ทำให้สถานะผู้ทำบัญชีหลุดทันที แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มีผลอะไร เพราะการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขมีโทษปรับเป็นพินัยตามกฎหมาย และต้องเข้ารับการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องชดเชยให้ครบจำนวนชั่วโมงที่ขาดไป โดยเมื่อรวมกันแล้วไม่เกิน 12 ชั่วโมง ต้องเป็นเนื้อหาด้านการบัญชีทั้งหมด และนำไปรวมเพิ่มกับจำนวนชั่วโมงที่ต้องเก็บในปีถัดไป พูดง่าย ๆ คือปีหน้าต้องเก็บเพิ่มเท่ากับชั่วโมงที่ขาด (ชดเชยรวมไม่เกิน 12 ชั่วโมง)

สถานะขึ้นว่า "ขาดต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี" อันตรายกว่าที่คิด

อันนี้กระทบคุณสมบัติโดยตรง และตั้งแต่ปี 2569 การกลับมาเป็นผู้ทำบัญชีต้องผ่านการทดสอบก่อน

การเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีเป็นคุณสมบัติของผู้ทำบัญชี การต่ออายุสมาชิกของปีถัดไปจึงต้องทำให้เสร็จภายในวันที่ 31 ธันวาคมของทุกปีปฏิทิน เพื่อให้สถานะผู้ทำบัญชีต่อเนื่องไม่ขาดช่วง

ความต่างที่สำคัญของกติกาใหม่คือ ผู้ที่ขาดคุณสมบัติแล้วต้องการกลับมาเป็นผู้ทำบัญชีตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 เป็นต้นไป ต้องสมัครสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีและแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีใหม่ โดยต้องผ่านการทดสอบผ่านระบบ e-Accountant ก่อน

ถ้าเคยแจ้งยกเลิกเป็นผู้ทำบัญชีไว้แล้วอยากกลับมา หลักเกณฑ์คือ ถ้าปีที่แจ้งยกเลิกมีชั่วโมง CPD ไม่ครบต้องชดเชยให้ครบก่อน ถ้าไม่เคยทดสอบต้องเข้าทดสอบ และถ้าขอกลับมาภายใน 1 ปีนับจากวันที่แจ้งยกเลิกโดยเคยผ่านการทดสอบแล้วก็ไม่ต้องทดสอบใหม่ แต่ถ้าเกิน 1 ปีต้องทดสอบใหม่

ผู้ทำบัญชีรายใหม่ ต้องสอบผ่านระบบก่อนถึงจะแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีได้

ต้องผ่านการทำข้อสอบครับ เป็นข้อสอบปรนัย 60 ข้อ เวลา 90 นาที ผ่านที่ 60 เปอร์เซ็นต์ ผลสอบมีอายุ 1 ปี

ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ผู้ที่ประสงค์จะเป็นผู้ทำบัญชีต้องผ่านการทดสอบผ่านระบบงานผู้ทำบัญชีก่อน จึงจะแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีได้ และต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีก่อนจึงจะเข้าทดสอบได้

• ข้อสอบปรนัยแบบเลือกตอบ 60 ข้อ เวลา 90 นาที ต้องได้ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 จึงจะผ่าน
• ผลการทดสอบมีอายุ 1 ปีนับแต่วันที่ผ่านการทดสอบ ถ้าไม่แจ้งเป็นผู้ทำบัญชีภายใน 1 ปี ต้องทดสอบใหม่
• ถ้าครั้งแรกไม่ผ่าน สอบได้อีกครั้ง และถ้าครบ 2 ครั้งยังไม่ผ่าน ต้องเว้น 30 วันจึงจะทดสอบใหม่ได้

ขอบเขตเนื้อหาที่ออกสอบมี 4 กลุ่ม คือพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 และกฎหมายที่ออกภายใต้พระราชบัญญัตินี้รวมถึงประกาศกรมฯ ฉบับ พ.ศ. 2568, พระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 รวมถึงจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี, หลักการบัญชีเบื้องต้นและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำบัญชีและงบการเงิน รายละเอียดดูได้จาก หลักเกณฑ์การทดสอบทางระบบงานผู้ทำบัญชีอิเล็กทรอนิกส์ ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

กรมพัฒนาธุรกิจการค้าสรุปเส้นทางของผู้ที่จะเป็นผู้ทำบัญชีไว้เป็น 6 ขั้นบนหน้าแรกของระบบ คือ ตรวจสอบคุณสมบัติเบื้องต้นว่าเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีและจบวุฒิการศึกษาด้านบัญชีตามที่กำหนด จากนั้นลงทะเบียนผ่านระบบเพื่อขอชื่อผู้ใช้งานและรหัสผ่าน แล้วเข้าสู่ระบบซึ่งทำได้ 2 วิธีคือใช้ชื่อผู้ใช้งานกับรหัสผ่าน หรือเข้าด้วย ThaID ต่อด้วยการทดสอบผ่านระบบตามหลักเกณฑ์ที่กรมกำหนด แล้วจึงกรอกข้อมูลยื่นคำขอแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีพร้อมติดตามสถานะคำขอ และขั้นสุดท้ายคือกรมรับแจ้งเป็นผู้ทำบัญชี ซึ่งนับจากวันนั้นก็ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชีทุกข้อ

ส่วนผู้ทำบัญชีเดิมที่ยังมีสถานะปกติและไม่ขาดคุณสมบัติ ไม่ต้องเข้าทดสอบ

เรื่องอื่นในระบบที่มีกำหนดเวลาเหมือนกัน

การยืนยันการทำบัญชีไม่มีวันที่ตายตัว ยืนยันได้หลังวันสิ้นรอบปีบัญชี และต้องยืนยันก่อนธุรกิจนำส่งงบการเงิน ส่วนการแจ้งรับทำบัญชีและยกเลิกทำบัญชีต้องแจ้งภายใน 30 วัน

ส่วนเส้นตายของการยืนยันการทำบัญชี ขึ้นอยู่กับวันที่ธุรกิจยื่นงบการเงิน พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 11 ให้ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ และกิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร ยื่นงบการเงินภายใน 5 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี สำหรับบริษัทจำกัดและบริษัทมหาชนจำกัดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยให้ยื่นภายใน 1 เดือนนับแต่วันที่งบการเงินได้รับอนุมัติในที่ประชุมใหญ่ ถ้ามีเหตุจำเป็นที่ทำให้ไม่สามารถยื่นได้ตามกำหนดเวลา อธิบดีอาจพิจารณาสั่งขยายหรือเลื่อนกำหนดเวลาได้

คำแนะนำของผู้เขียน คือ ถามลูกค้าตั้งแต่ปิดบัญชีว่าตั้งใจยื่นงบวันไหน แล้วยืนยันในระบบให้เสร็จก่อนวันนั้น ไม่รอจนใกล้กำหนดตามกฎหมาย เพราะมาตรา 11 ให้ยื่นงบภายในกำหนดเวลา ธุรกิจจึงยื่นก่อนครบกำหนดได้ และคำถาม-คำตอบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ข้อ 17 อธิบายว่าผู้ทำบัญชีคือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากธุรกิจให้รับผิดชอบการจัดทำบัญชีและงบการเงิน รวมถึงเป็นผู้ที่มีชื่อในแบบนำส่งงบการเงินของธุรกิจ

เงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชีไม่ได้มีแค่ชั่วโมง CPD และการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขข้อใดก็มีโทษปรับเป็นพินัยตามกฎหมายเช่นกัน ประกาศกรมฯ ฉบับ พ.ศ. 2568 ออกตามมาตรา 7 (6) แห่งพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 ส่วนมาตรา 27 ของพระราชบัญญัติเดียวกันกำหนดว่า ผู้ที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามประกาศที่ออกตามมาตรา 7 (6) มีความผิดทางพินัย ต้องชำระค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 10,000 บาท

• แจ้งรับทำบัญชีและแจ้งยกเลิกทำบัญชี ต้องแจ้งผ่านระบบภายใน 30 วันนับแต่วันที่รับทำบัญชีหรือวันที่ยกเลิกทำบัญชี
• ยืนยันการทำบัญชี ทำได้หลังวันสิ้นรอบปีบัญชี และต้องยืนยันก่อนที่ธุรกิจจะนำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• จำนวนงานที่รับได้ ผู้ทำบัญชี 1 คนรับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 งบการเงินต่อปีปฏิทิน

เช็กลิสต์ก่อนสิ้นปี

ใช้ 6 ข้อนี้เป็นเช็กลิสต์ช่วงปลายปี แล้วจะไม่ต้องลุ้น

1. เข้าระบบ e-Accountant ได้จริง ไม่ใช่รอไปลุ้นวันสุดท้าย
2. ตรวจสถานะผู้ทำบัญชีของตัวเองว่าไม่มีคำว่าขาดคุณสมบัติ
3. ต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีของปีถัดไปให้เรียบร้อย
4. ชั่วโมง CPD ครบ 12 ชั่วโมง โดยมีบัญชีอย่างน้อย 6 ชั่วโมง และจรรยาบรรณอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
5. แจ้งชั่วโมงครบทุกหลักสูตรภายใน 31 ธันวาคม และตามจนสถานะขึ้นเป็นอนุมัติ
6. งานอื่นในระบบเรียบร้อย ทั้งแจ้งรับทำบัญชี แจ้งยกเลิก และยืนยันการทำบัญชี

ถ้าเช็กแล้วพบว่าชั่วโมงยังไม่ครบ การอบรมออนไลน์แบบ e-Learning เป็นทางที่สะดวก เพราะเรียนได้ตามเวลาของตัวเองภายในช่วงเวลาอบรมของหลักสูตร และได้หนังสือรับรองที่มีรหัสหลักสูตรไว้ใช้ตอนแจ้งชั่วโมง

หลักสูตร e-Learning ของ cpdclass มี 3 หลักสูตร รวม 8 ชั่วโมง คือ ความรู้พื้นฐานของระบบการควบคุมภายในสำหรับนักบัญชี (ด้านบัญชี 3 ชั่วโมง) ภาษีสรรพสามิตเบื้องต้นสำหรับนักบัญชีและผู้ประกอบการ (ด้านอื่น 4 ชั่วโมง) และ จรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี (ด้านจรรยาบรรณ 1 ชั่วโมง รับได้เมื่อซื้อพร้อมหลักสูตรอื่นในคำสั่งซื้อเดียวกัน) ทั้ง 3 หลักสูตรยังไม่ครบ 12 ชั่วโมงและด้านบัญชียังไม่ถึง 6 ชั่วโมง จึงต้องเก็บส่วนที่เหลือจากหลักสูตรอื่นด้วย รอบไตรมาส 4/2569 เปิดรับสมัครถึงวันที่ 18 ธันวาคม 2569 และต้องเรียนและสอบให้ผ่านภายในวันที่ 31 ธันวาคม 2569 ซึ่งเป็นวันเดียวกับกำหนดแจ้งชั่วโมงของผู้ทำบัญชี หนังสือรับรองจะออกหลังเจ้าหน้าที่ตรวจภาพยืนยันตัวตนระหว่างเรียน จึงควรเรียนให้จบล่วงหน้า ดูรหัสหลักสูตรและช่วงเวลาอบรมของแต่ละรอบได้ที่หน้าหลักสูตร

บทความนี้เรียบเรียงจากประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเรื่องคุณสมบัติและเงื่อนไขของผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 เอกสารคำถาม-คำตอบของกรมฯ พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 และหน้าจอระบบงานผู้ทำบัญชี ณ ปี 2569 คำแนะนำของผู้เขียนเป็นความเห็น ไม่ใช่ข้อกฎหมาย ทั้งนี้หน้าจอและหลักเกณฑ์อาจมีการปรับปรุง แนะนำให้ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th) ก่อนดำเนินการ