อบรมบัญชีออนไลน์ e-Learning นับชั่วโมง CPD ได้จริงไหม มาเรียนรู้เกณฑ์ใหม่ที่มีผลตั้งแต่ปี 2569

อบรมบัญชีออนไลน์ e-Learning นับชั่วโมง CPD ได้หรือไม่

นับได้ และประกาศสภาวิชาชีพบัญชีจัดให้เป็นชั่วโมงการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพที่เป็นทางการ ทั้งของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและของผู้ทำบัญชี สำหรับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตซึ่งมีการแบ่งชั่วโมงเป็นสองประเภท ชั่วโมงจาก e-Learning ที่เข้าเกณฑ์จึงนับเป็นชั่วโมงที่เป็นทางการ ไม่ใช่ชั่วโมงที่ไม่เป็นทางการอย่างที่หลายคนเข้าใจ

ฐานอ้างอิงคือประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 29/2568 เรื่อง หลักเกณฑ์การพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพที่เป็นทางการในรูปแบบสื่อทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Learning) สำหรับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและผู้ทำบัญชี ซึ่งออกตามมติคณะกรรมการสภาวิชาชีพบัญชี ในการประชุมครั้งที่ 13/2568 เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2568 มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 และยกเลิกประกาศฉบับที่ 28/2567

ข้อ 4 ของประกาศกำหนดเงื่อนไขหลักไว้สองข้อที่ต้องครบจึงจะนับชั่วโมงได้ คือหลักสูตรต้องเป็นของผู้จัดการอบรมหรือการประชุมสัมมนาที่ได้รับความเห็นชอบจากสภาวิชาชีพบัญชี และผู้เรียนต้องสอบผ่านการทดสอบความรู้โดยได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60

ข้อ 5 กำหนดต่อไปว่า ผู้ที่สอบผ่านการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องตามข้อ 4 ในปีใด ให้ถือว่าเป็นจำนวนชั่วโมงการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพที่เป็นทางการของปีนั้น จุดนี้สำคัญสำหรับคนที่สมัครช่วงปลายปี เพราะชั่วโมงนับให้ปีที่สอบผ่าน ไม่ใช่ปีที่สมัครหรือปีที่เริ่มเรียน

นับชั่วโมงจาก e-Learning อย่างไร

เกณฑ์การนับชั่วโมงผูกกับความยาวของการบรรยายและจำนวนข้อสอบควบคู่กัน ไม่ได้ดูเพียงเวลาที่นั่งเรียน

• หลักสูตรที่มีชั่วโมงการบรรยาย 45 ถึง 60 นาที ต้องมีแบบทดสอบ 5 ข้อ นับได้ 1 ชั่วโมง
• หลักสูตรที่มีชั่วโมงการบรรยาย 15 ถึง 44 นาที ต้องมีแบบทดสอบ 3 ข้อ นับได้ครึ่งชั่วโมง
• หลักสูตรที่มีชั่วโมงการบรรยายน้อยกว่า 15 นาที ไม่นับเป็นชั่วโมง CPD ที่เป็นทางการ

ทั้งสองกรณีต้องสอบผ่านด้วยคะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 จึงจะนับชั่วโมงได้ ข้อ 8 ของประกาศยังกำหนดว่าแบบทดสอบต้องมีไม่น้อยกว่า 5 คำถามต่อชั่วโมง CPD ที่เป็นทางการ 1 ชั่วโมง ส่วนการนับชั่วโมงในกรณีอื่นนอกจากนี้ เช่น หลักสูตรที่ยาวกว่า 60 นาที ประกาศให้เป็นไปตามอัตราส่วนของเกณฑ์ข้างต้น

อีกเงื่อนไขที่ผู้จัดหลักสูตรต้องทำตามและกระทบผู้เรียนทางอ้อมคือ ข้อ 7.2 กำหนดว่าระยะเวลาที่ใช้ในการอบรมในแต่ละเรื่องของเนื้อหาหลักสูตรในด้านเดียวกัน เมื่อรวมกันแล้วต้องมีระยะเวลา 30 นาทีหรือ 60 นาทีเท่านั้น โดยไม่นับเศษนาที ผลที่ผู้เรียนเห็นคือชั่วโมงที่ได้จากหลักสูตรจะลงตัวเป็นครึ่งชั่วโมงหรือเต็มชั่วโมง ไม่มีเศษนาทีให้สะสม

เงื่อนไขเรื่องสื่อการสอนและรอบการเปิดอบรม

การขอความเห็นชอบหลักสูตรแบ่งเป็นสองรอบ รอบที่ 1 เป็นการขอความเห็นชอบรายละเอียดเนื้อหาและเงื่อนไขการฝึกอบรม ส่วนรอบที่ 2 เป็นการขอความเห็นชอบสื่อการเรียนการสอนอิเล็กทรอนิกส์หรือบทเรียนออนไลน์ ข้อ 7.2 กำหนดว่าสื่อที่ยื่นในรอบที่ 2 ต้องจัดทำขึ้นตามรายละเอียดเนื้อหาที่ได้รับความเห็นชอบในรอบที่ 1 โดยไม่อนุญาตให้ใช้บันทึกการสอนทางภาพโทรทัศน์

ประกาศไม่ได้นิยามคำว่าบันทึกการสอนทางภาพโทรทัศน์ไว้ จึงต้องอ่านจากถ้อยคำที่กำกับอยู่ในข้อเดียวกัน คือสื่อต้องจัดทำขึ้นตามเนื้อหาที่ได้รับความเห็นชอบ ส่วนการถ่ายทำสื่อการเรียนการสอนขึ้นใหม่นั้น ประกาศกล่าวถึงไว้เองในข้อ 10 ในฐานะสิ่งที่ผู้จัดทำได้

เรื่องรอบการจัดอบรมอยู่ในข้อ 8 ซึ่งกำหนดว่าผู้จัดต้องจัดให้มีการฝึกอบรมหลักสูตรที่ได้รับความเห็นชอบ ทดสอบความรู้เพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์ และประกาศรายชื่อผู้ผ่านการอบรมให้แล้วเสร็จภายในไตรมาสตามปีปฏิทินที่ได้รับความเห็นชอบ และเมื่อจัดอบรมในไตรมาสนั้นแล้ว ห้ามจัดซ้ำอีกในไตรมาสอื่นเว้นแต่จะได้รับความเห็นชอบจากสภาวิชาชีพบัญชี

ข้อกำหนดนี้กระทบผู้เรียนโดยตรง เพราะหมายความว่าหลักสูตรที่สนใจอาจไม่ได้เปิดตลอดทั้งปี ต้องดูรอบก่อนวางแผน

อีกข้อที่มักถูกเข้าใจสลับกันคือข้อ 10 ซึ่งห้ามนับชั่วโมงให้วิทยากรที่บรรยายเรื่องเดิมซ้ำอีกครั้ง เว้นแต่วิทยากรได้เปลี่ยนแปลงเนื้อหาเกินกว่าครึ่งหนึ่งและมีการถ่ายทำสื่อการเรียนการสอนใหม่ ข้อห้ามนี้บังคับกับวิทยากร ไม่ใช่กับผู้เรียน

ระบบ LMS ที่ผู้จัดต้องมี

ข้อ 6 กำหนดว่าหลักสูตรที่ขอความเห็นชอบต้องมีองค์ประกอบสามส่วน คือระบบการเรียนการสอนผ่านระบบเครือข่าย (Learning Management System หรือ LMS) บทเรียนหรือหลักสูตรอิเล็กทรอนิกส์ (Courseware) และคู่มือการใช้งานระบบสำหรับผู้เข้ารับการฝึกอบรม

ในส่วนของ LMS ประกาศกำหนดคุณลักษณะขั้นต่ำไว้หกข้อ ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่ผู้เรียนใช้ประเมินความน่าเชื่อถือของผู้ให้บริการได้

• ระบบการลงทะเบียนที่สามารถตรวจสอบตัวบุคคลที่เข้ารับการอบรม
• ระบบที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและโต้ตอบได้ ทั้งระหว่างผู้เข้าอบรมด้วยกัน ระหว่างผู้เข้าอบรมกับผู้สอนหรือวิทยากรประจำหลักสูตร และระหว่างผู้เข้าอบรมกับผู้จัดการอบรม
• ระบบที่ตรวจสอบชั่วโมงการเข้าอบรมของผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้
• ระบบการทดสอบความรู้เพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์หลังการฝึกอบรม
• ระบบแจ้งผลการทดสอบแก่ผู้เข้ารับการฝึกอบรม
• ระบบการจัดส่งรายชื่อผู้เข้ารับการฝึกอบรมให้แก่สภาวิชาชีพบัญชี

ส่วนคู่มือการใช้งานระบบ ประกาศกำหนดให้แสดงขั้นตอนและวิธีการใช้งานระบบ LMS สำหรับผู้เข้ารับการฝึกอบรม สำหรับเงื่อนไขการฝึกอบรมของแต่ละหลักสูตร เช่น การลำดับหัวข้อที่ต้องอบรมก่อนหลัง ระยะเวลาสิ้นสุดการฝึกอบรม การอนุญาตให้ทำการทดสอบความรู้ และจำนวนครั้งที่อนุญาตให้ทดสอบ ประกาศให้ผู้จัดกำหนดได้ตามความเหมาะสม แต่ต้องแจ้งให้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมทราบตั้งแต่วันที่รับสมัคร ผู้เรียนจึงควรอ่านเงื่อนไขเหล่านี้ก่อนสมัคร และหากหน้าหลักสูตรไม่ได้ระบุจำนวนครั้งที่สอบได้ไว้ ให้สอบถามผู้จัดก่อนชำระเงิน

หลักสูตร e-Learning ที่ระบบ LMS ขาดคุณลักษณะขั้นต่ำข้อใดข้อหนึ่ง เช่น ไม่มีระบบตรวจสอบตัวบุคคลหรือไม่มีระบบทดสอบความรู้ ย่อมไม่ครบองค์ประกอบของหลักสูตรที่ขอความเห็นชอบตามข้อ 6 และเมื่อไม่ได้รับความเห็นชอบจากสภาวิชาชีพบัญชี ชั่วโมงที่เรียนก็นับเป็นชั่วโมง CPD ที่เป็นทางการไม่ได้ ไม่ว่าเนื้อหาจะดีเพียงใดก็ตาม

e-Learning ต่างจาก Online Learning อย่างไร

สองคำนี้ถูกใช้สลับกันบ่อยจนสับสน แต่สภาวิชาชีพบัญชีแยกออกเป็นคนละประเภทและมีประกาศคนละฉบับ ซึ่งออกในการประชุมคณะกรรมการครั้งเดียวกันเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2568 และมีผลพร้อมกันตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569

e-Learning คือการเรียนผ่านระบบเครือข่ายจากสื่อการเรียนการสอนอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้จัดจัดทำและได้รับความเห็นชอบจากสภาวิชาชีพบัญชีไว้ก่อนแล้ว ผู้เรียนเลือกเวลาเรียนเองได้ภายในรอบที่เปิดตามเงื่อนไขที่ผู้จัดแจ้งไว้ และต้องผ่านการทดสอบความรู้ อยู่ภายใต้ประกาศที่ 29/2568

Online Learning คือการอบรมในรูปแบบการเรียนการสอนเสมือนจริงผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ ที่ผู้เข้าอบรมร่วมกิจกรรมกลุ่ม ติดต่อสื่อสาร ตอบโต้ และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับวิทยากรและกับผู้เข้าอบรมด้วยกันได้ในระหว่างการเรียนการสอน อยู่ภายใต้ประกาศที่ 30/2568 เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดการอบรมหรือการประชุมสัมมนาประเภทการเรียนการสอนออนไลน์ (Online Learning) สำหรับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและผู้ทำบัญชี

ความต่างที่กระทบผู้เรียนมากที่สุดคือความยืดหยุ่นด้านเวลา e-Learning เรียนได้ทุกที่ทุกเวลาภายในรอบที่เปิด ส่วน Online Learning ต้องเข้าเรียนตามวันเวลาที่กำหนด ทั้งสองรูปแบบมีการตรวจสอบตัวตนผู้เรียน โดยฝั่ง e-Learning ประกาศกำหนดให้ระบบลงทะเบียนต้องตรวจสอบตัวบุคคลที่เข้ารับการอบรมได้ ส่วน Online Learning ระบบของผู้จัดต้องตรวจสอบตัวตนผู้เรียนทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการอบรม

วิธีเลือกคอร์สอบรมบัญชีออนไลน์ให้มั่นใจว่านับชั่วโมงได้

ก่อนสมัครหลักสูตรอบรมบัญชีออนไลน์ใด ควรตรวจสอบห้าเรื่องนี้ให้ครบ

• ผู้จัดได้รับความเห็นชอบจากสภาวิชาชีพบัญชีหรือไม่ ตรวจสอบได้จากระบบตรวจสอบหลักสูตร CPD ในเมนูบริการออนไลน์ของเว็บไซต์สภาวิชาชีพบัญชี โดยค้นจากชื่อสถาบันแล้วเลือกรูปแบบการจัดอบรมเป็น e-Learning
• หลักสูตรมีรหัสหลักสูตรที่สภาวิชาชีพบัญชีให้ความเห็นชอบหรือไม่ และในทะเบียนของสภาวิชาชีพบัญชี หลักสูตรนั้นมีชั่วโมงในช่องของกลุ่มตนเองหรือไม่ เพราะทะเบียนแสดงชั่วโมงของผู้สอบบัญชีและของผู้ทำบัญชีแยกกัน
• เนื้อหาถูกจัดอยู่ในด้านใด สภาวิชาชีพบัญชีแบ่งเป็นสามด้าน คือด้านการบัญชีหรือการสอบบัญชี ด้านจรรยาบรรณ และด้านอื่นที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพ เพราะกระทบการนับเข้าเกณฑ์ขั้นต่ำของแต่ละกลุ่มวิชาชีพ
• มีแบบทดสอบและเกณฑ์ผ่านตามที่ประกาศกำหนดหรือไม่ คือไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 และจำนวนข้อสอบสอดคล้องกับความยาวบทเรียน
• รอบการอบรมเปิดถึงเมื่อไร เพราะหลักสูตร e-Learning ผูกกับไตรมาสที่ได้รับความเห็นชอบ

ข้อควรระวังก่อนสมัคร

เนื้อหาในส่วนนี้เป็นข้อสังเกตของผู้เขียนจากการอ่านประกาศและจากมุมของผู้จัดการอบรม ไม่ใช่ข้อความในประกาศนะครับ

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่าคอร์สออนไลน์ทุกคอร์สที่สอนเรื่องบัญชีจะนับชั่วโมง CPD ได้ ความจริงคือเนื้อหาดีอย่างเดียวไม่พอ ต้องเป็นหลักสูตรที่ผ่านการให้ความเห็นชอบจากสภาวิชาชีพบัญชีและมีระบบทดสอบตามเกณฑ์ คอร์สความรู้ทั่วไปบนแพลตฟอร์มการเรียนออนไลน์ทั่วไปจึงนับเป็นชั่วโมงที่เป็นทางการไม่ได้

ข้อกำหนดเรื่องรอบไตรมาสมีผลกับการวางแผนช่วงปลายปี เพราะหลักสูตรที่ได้รับความเห็นชอบสำหรับไตรมาสก่อนหน้าจะจัดซ้ำในไตรมาสถัดไปไม่ได้หากไม่ได้รับความเห็นชอบอีกครั้ง หลักสูตรที่เห็นในต้นปีจึงอาจไม่ได้เปิดในปลายปี และหลักสูตรของไตรมาสสุดท้ายจะปิดในวันที่ 31 ธันวาคม ผู้ที่เก็บชั่วโมงในไตรมาสสุดท้ายควรเริ่มเรียนตั้งแต่ต้นไตรมาส และเผื่อเวลาสอบกับแจ้งชั่วโมงให้เสร็จก่อนสิ้นปี

ผู้เรียนควรเก็บหลักฐานการผ่านการทดสอบและหนังสือรับรองไว้เอง แม้ผู้จัดจะส่งรายชื่อให้สภาวิชาชีพบัญชีแล้ว เพราะรหัสหลักสูตรบนหนังสือรับรองคือสิ่งที่ต้องใช้ตอนแจ้งชั่วโมง และเป็นหลักฐานอ้างอิงหากข้อมูลสองฝั่งไม่ตรงกัน

ผู้ทำบัญชีต้องไม่ลืมว่าการที่ผู้จัดส่งรายชื่อให้สภาวิชาชีพบัญชีแล้ว ไม่ได้ทำให้หน้าที่แจ้งชั่วโมงของตนเองหมดไป ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้ายังกำหนดให้ผู้ทำบัญชีแจ้งรายละเอียดการพัฒนาความรู้ด้วยตนเองไม่เกินวันสิ้นปีปฏิทิน และควรตามให้สถานะการแจ้งขึ้นเป็นอนุมัติ

สำนักงานบัญชีที่ซื้อคอร์สให้พนักงานทั้งทีม ต้องให้แต่ละคนมีบัญชีผู้ใช้ของตนเองและเรียนพร้อมสอบด้วยตนเอง เพราะประกาศกำหนดให้ระบบลงทะเบียนต้องตรวจสอบตัวบุคคลที่เข้ารับการอบรมได้ ชั่วโมงจึงออกให้เฉพาะผู้ที่ลงทะเบียนและสอบผ่านด้วยตนเอง

ก่อนสมัครควรอ่านคู่มือการใช้งานระบบให้จบ โดยเฉพาะจำนวนครั้งที่อนุญาตให้ทำการทดสอบและระยะเวลาสิ้นสุดการฝึกอบรม เพราะสองเรื่องนี้ผู้จัดกำหนดเองได้ตามความเหมาะสม จึงต่างกันไปในแต่ละราย

บทความนี้อ้างอิงประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 29/2568 เรื่อง หลักเกณฑ์การพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพที่เป็นทางการในรูปแบบสื่อทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Learning) สำหรับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและผู้ทำบัญชี ประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 30/2568 เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดการอบรมหรือการประชุมสัมมนาประเภทการเรียนการสอนออนไลน์ (Online Learning) สำหรับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและผู้ทำบัญชี และประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 24/2568 เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ ในการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชีของผู้ทำบัญชี ทั้งสามฉบับมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 พร้อมประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 และเอกสารคำถามและคำตอบประกอบประกาศฉบับดังกล่าว ข้อมูลเป็นปัจจุบัน ณ เดือนกันยายน 2569 ทั้งนี้ หลักเกณฑ์อาจมีการปรับปรุง แนะนำให้ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากเว็บไซต์สภาวิชาชีพบัญชีที่เมนูกฎหมาย หัวข้อประกาศสภาวิชาชีพบัญชี ก่อนสมัครอบรม